Cách các xung đột địa chính trị đang định hình lại thị trường tài chính
Các căng thẳng địa chính trị đang diễn ra, bao gồm cuộc chiến Nga-Ukraine bắt đầu vào ngày 24 tháng 2 năm 2022 và xung đột gia tăng giữa Trung Quốc và Đài Loan, đang tác động đáng kể đến thị trường tài chính toàn cầu. Những cuộc khủng hoảng này đang làm gián đoạn nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như kim loại hiếm, năng lượng và nông sản, tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên thương mại toàn cầu, thị trường chứng khoán và thị trường ngoại hối. Hãy cùng xem xét kỹ hơn cách những xung đột địa chính trị này đang tác động đến thị trường tài chính hiện nay.
Các rào cản thương mại toàn cầu mới
Xung đột Nga-Ukraine đã kéo dài gần ba năm, chưa có dấu hiệu giải quyết rõ ràng. Đáp lại, các quốc gia châu Âu và Hoa Kỳ đã áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt và hạn chế thương mại đối với Nga, một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Những hạn chế này đang gây sức ép lên thương mại toàn cầu và an ninh tài chính, dẫn đến biến động gia tăng trên thị trường hàng hóa, đặc biệt là năng lượng và nguyên liệu thô.
Trong khi đó, Đài Loan giữ vai trò thiết yếu trong thương mại toàn cầu, xuất khẩu 922 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ vào năm 2021. Một cuộc xung đột quân sự hoặc phong tỏa giữa Trung Quốc và Đài Loan có thể làm gián đoạn nghiêm trọng thương mại quốc tế, đặc biệt là trong ngành bán dẫn, vốn phụ thuộc lớn vào năng lực sản xuất của Đài Loan. Nhiều ngành công nghiệp—bao gồm ô tô, điện tử tiêu dùng và logistics—phụ thuộc vào chip bán dẫn của Đài Loan, khiến đây trở thành một điểm dễ tổn thương then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tài trợ thương mại toàn cầu cũng sẽ chịu cú sốc lớn. Hiện nay, các ngân hàng cung cấp từ 6,5 đến 8 nghìn tỷ USD tài trợ ngắn hạn để tạo điều kiện cho thương mại quốc tế. Nếu căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan leo thang, các nhà đầu tư toàn cầu có thể đóng băng hoạt động cho vay, làm hạn chế khả năng tiếp cận tài trợ thương mại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương mại quốc tế. Điều này, kết hợp với nỗ lực của Đài Loan nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, có thể dẫn đến gián đoạn tài chính trên diện rộng và sự sụp đổ của tài trợ thương mại giữa Trung Quốc và các đối tác thương mại toàn cầu. Một số chuyên gia dự đoán rằng các lệnh trừng phạt leo thang có thể làm gián đoạn hơn 270 tỷ USD thương mại toàn cầu ngay cả trước khi chúng có hiệu lực, tạo thêm các rào cản thương mại.
Tác động đến thị trường ngoại hối
Thị trường ngoại hối đã trải qua mức biến động gia tăng kể từ khi cuộc chiến Nga-Ukraine bắt đầu. Các cặp tiền tệ chính, đặc biệt là đô la Mỹ (USD) và euro (EUR), nằm trong số những cặp bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đô la Mỹ đã tăng giá đáng kể, khi nhà đầu tư tìm đến đồng tiền này như một tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất ổn địa chính trị. Kể từ tháng 3 năm 2020, Chỉ số Đô la Mỹ (DXY) đã tăng khoảng 0,9%, với nhu cầu mạnh mẽ tiếp tục duy trì.
Ngược lại, đồng euro đã gặp khó khăn dưới sức nặng của các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga, vốn đã gây áp lực lên nền kinh tế châu Âu. Để ổn định đồng euro, Liên minh châu Âu đã thực hiện một số biện pháp, bao gồm:
Cấm giao dịch với ngân hàng trung ương Nga.
Hạn chế nhập khẩu các mặt hàng chủ chốt từ Nga.
Áp đặt các hạn chế về thương mại và đầu tư đối với các lĩnh vực kinh tế và hạ tầng của Nga.
Cấm bảy ngân hàng Nga tham gia hệ thống nhắn tin tài chính SWIFT.
Hạn chế xuất khẩu một số công nghệ và hàng hóa giá trị cao sang Nga.
Biến động giá hàng hóa
Tình trạng bất ổn địa chính trị kéo dài đã tác động nghiêm trọng đến thị trường năng lượng toàn cầu. Một trong những thách thức lớn nhất là việc vận chuyển khí đốt tự nhiên qua Ukraine, điều này đã góp phần tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng đầy bất định ở châu Âu. Nhu cầu tăng và nguồn cung bị hạn chế đã đẩy mức chuẩn khí đốt tự nhiên của châu Âu lên mức cao kỷ lục 180 euro vào cuối tháng 12 năm 2023 và đầu tháng 1 năm 2024, khiến đồng rúp Nga mất giá.
Sự gián đoạn chuỗi cung ứng cũng đang đẩy chi phí logistics lên cao. Cước vận tải, chi phí vận chuyển và phí container đều tăng, tạo thêm áp lực cho các nhà nhập khẩu và xuất khẩu trên toàn thế giới. Nhiều nhà xuất khẩu châu Á đã bắt đầu tránh các cảng Biển Đen như Yuzhny, Ilyichevsk và Odessa—trước đây là các tuyến trọng yếu cho việc vận chuyển hàng hóa đến Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS). Sự dịch chuyển này đang làm tăng chi phí cho các doanh nghiệp phụ thuộc vào các tuyến thương mại này, dẫn đến bất ổn giá cả trong nhiều ngành khác nhau.
Giá vàng tăng vọt giữa bối cảnh bất định toàn cầu
Giá vàng đang tiến gần mốc 3.000 USD mỗi ounce, được thúc đẩy bởi căng thẳng thương mại leo thang và các mức thuế quan mới do chính quyền Hoa Kỳ áp đặt. Đà tăng bền vững của kim loại quý này phản ánh nhu cầu cao từ các ngân hàng trung ương và những lo ngại về kinh tế toàn cầu. Các nhà phân tích dự báo xu hướng tăng giá này của vàng sẽ tiếp diễn, được củng cố bởi những bất định địa chính trị đang tiếp diễn.
Bất chấp sự bất định do các xung đột toàn cầu này mang lại, thị trường tài chính vẫn tiếp tục mở ra cơ hội cho nhà giao dịch và nhà đầu tư. Ngoại hối, hàng hóa và thị trường chứng khoán truyền thống vẫn hoạt động sôi động, và với các chiến lược phù hợp, nhà đầu tư có thể điều hướng biến động và tận dụng các xu hướng thị trường mới nổi.
Giao dịch luôn đi kèm rủi ro. Dù giao dịch có thể mang lại cơ hội, không có gì đảm bảo thành công. Nhà đầu tư nên nghiên cứu kỹ lưỡng, cập nhật thông tin, theo dõi tin tức thị trường và luôn giao dịch có trách nhiệm để giảm thiểu các khoản lỗ tiềm ẩn.
