Nếu bạn từng tự hỏi tại sao giá xăng dầu dường như biến động liên tục từ tháng này sang tháng khác, câu trả lời thường bắt nguồn từ một số yếu tố định hình thị trường dầu thô mỗi ngày. Hiểu được điều gì thúc đẩy giá dầu không chỉ hữu ích cho các nhà kinh tế hay các nhà hoạch định chính sách. Đối với bất kỳ ai giao dịch CFD dầu thô, đó là nền tảng cho mọi thứ khác.
Hãy cùng khám phá các động lực chính đằng sau giá dầu, sự khác biệt giữa dầu WTI và dầu Brent, và cách các nhà giao dịch có thể định vị bản thân xung quanh những biến động này.
Điều Gì Quyết Định Giá Dầu Toàn Cầu?
Về cốt lõi, giá dầu phụ thuộc vào cung và cầu, nhưng thực tế hiếm khi đơn giản như vậy. Cung và cầu dầu mỏ toàn cầu nằm ở trung tâm của hầu hết mọi đợt biến động giá, và khi sản lượng vượt quá mức tiêu thụ, tình trạng dư cung sẽ tích tụ, có xu hướng đẩy giá xuống thấp hơn. Điều ngược lại cũng đúng. Khi nguồn cung thắt chặt so với nhu cầu, giá sẽ tăng lên.
Bên ngoài bảng cân đối kế toán cơ bản, giá dầu phản ánh các kỳ vọng. Các nhà giao dịch và nhà phân tích liên tục định giá dựa trên những gì họ tin là sẽ xảy ra với tăng trưởng kinh tế toàn cầu, hoạt động công nghiệp và nhu cầu nhiên liệu vận tải trong những tháng tới. Đây là lý do tại sao giá dầu có thể biến động mạnh chỉ vì một mẩu tin tức duy nhất, ngay cả trước khi bất kỳ thùng dầu nào được chuyển giao trên thực tế. Nhận thức về hướng đi của cung và cầu thường quan trọng không kém gì tình trạng hiện tại của chúng.
Một yếu tố khác ảnh hưởng đến giá dầu theo cách dễ bị bỏ qua là tiền tệ. Dầu được định giá trên toàn cầu bằng đô la Mỹ, điều đó có nghĩa là sức mạnh của đồng đô la có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu. Khi đồng đô la mạnh lên, dầu trở nên đắt hơn đối với người mua sử dụng các loại tiền tệ khác, điều này có thể làm giảm nhu cầu và gây áp lực giảm giá. Đồng đô la yếu hơn có xu hướng ngược lại, giúp dầu thô trở nên vừa túi tiền hơn ở nước ngoài và hỗ trợ giá cao hơn.
Dầu Thô WTI vs Brent: Sự Khác Biệt Là Gì?
Hãy hỏi hầu hết các nhà giao dịch nhỏ lẻ xem điều gì quyết định giá dầu, và bạn sẽ nhanh chóng bắt gặp hai cái tên: West Texas Intermediate và Brent Crude. Cả hai đều được coi là các loại dầu thô ngọt, nhẹ, nhưng nguồn gốc và cách chúng tiếp cận thị trường tạo ra sự khác biệt rõ rệt về giá cả.
WTI là chuẩn dầu thô chính của Mỹ, với các hợp đồng tương lai gắn liền với việc giao hàng vật chất tại Cushing, Oklahoma. Giá của nó bị ảnh hưởng bởi sản lượng của Mỹ, dòng chảy đường ống, lượng tồn kho và các điều kiện tại trung tâm Cushing. Brent là chuẩn dầu thô toàn cầu hàng đầu, có lịch sử dựa trên các dòng dầu thô ở Biển Bắc. Rổ dầu chuẩn của nó đã được mở rộng vào năm 2023 để bao gồm cả WTI Midland từ Lưu vực Permian của Mỹ. Nó được sử dụng rộng rãi làm giá tham chiếu cho khoảng 2/3 lượng dầu thô giao dịch quốc tế trên thế giới.
Dầu Brent thường giao dịch ở mức giá cao hơn (premium) so với WTI, nhưng khoảng chênh lệch này thay đổi tùy theo chi phí vận chuyển, sản lượng và xuất khẩu của Mỹ, lượng tồn kho, nhu cầu của nhà lọc dầu và các điều kiện cung-cầu khu vực. Chi phí xuất khẩu và logistics vận tải đều đóng một vai trò quan trọng, và khoảng chênh lệch Brent-WTI rộng ra hoặc hẹp lại tùy thuộc vào điều kiện cung cấp của khu vực và mức độ dễ dàng của việc vận chuyển dầu thô đến nơi cần thiết. Ví dụ, vào giữa năm 2018, khoảng chênh lệch đó đã nới rộng lên hơn 6 đô la một thùng khi sản lượng của Mỹ tăng vọt nhanh hơn khả năng đáp ứng của đường ống.
Dữ liệu tồn kho cũng đóng vai trò quan trọng trong sự so sánh này. Lượng tồn kho dầu thô giảm thường báo hiệu nguồn cung thắt chặt hơn, xu hướng hỗ trợ giá cao hơn, trong khi lượng tồn kho tăng cho thấy thị trường được cung cấp tốt hơn mức nhu cầu yêu cầu. Việc công bố dữ liệu định kỳ về lượng tồn kho dầu thô đóng vai trò như một phong vũ biểu mà các nhà giao dịch theo dõi sát sao, và WTI đặc biệt chịu ảnh hưởng lớn từ các báo cáo tồn kho dầu thô và số liệu thống kê sản lượng nội địa của Mỹ.
OPEC+ và Nguồn Cung Dầu Toàn Cầu
Không có cuộc thảo luận nào về các nước sản xuất dầu là trọn vẹn nếu thiếu OPEC. Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ, hoạt động cùng với các nhà sản xuất đồng minh dưới biểu ngữ OPEC+, từ lâu đã đóng một vai trò cực kỳ lớn đối với giá dầu thô toàn cầu. Trong năm 2018, các thành viên OPEC đã sản xuất khoảng 32-33 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, biến nhóm này thành một trong những nguồn cung quan trọng nhất thế giới. Vào cuối năm 2018, các thành viên OPEC nắm giữ khoảng 79.4% trữ lượng dầu thô được xác minh của thế giới.
Các mục tiêu sản lượng của OPEC+ trực tiếp ảnh hưởng đến mức độ thắt chặt hay nới lỏng của thị trường tại bất kỳ thời điểm nào. Hạn ngạch sản xuất và các điều chỉnh sản lượng do nhóm thực hiện quyết định một phần lớn nguồn cung dầu toàn cầu, điều đó có nghĩa là quyết định cắt giảm sản lượng có thể thắt chặt nguồn cung và đẩy giá lên, trong khi một thỏa thuận tăng sản lượng có thể làm giảm giá bằng cách bổ sung thêm nhiều thùng dầu vào thị trường.
Dù vậy, tầm ảnh hưởng của OPEC đối với thị trường không còn như trước đây. Sự ảnh hưởng của nhóm đã đạt đỉnh trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, khi các hành động của nhóm có thể tự động làm biến động giá cả một cách đáng kể. Kể từ đó, sự trỗi dậy của sản lượng dầu đá phiến của Mỹ đã làm loãng đi vị thế thống trị đó. Mỹ đạt trung bình khoảng 9.3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày vào năm 2017, với sản lượng tăng nhanh chóng khi khai thác dầu đá phiến mở rộng.
Rủi Ro Địa Chính Trị và Cú Sốc Nguồn Cung
Dầu không được giao dịch trong một môi trường biệt lập, và căng thẳng địa chính trị ở các khu vực sản xuất năng lượng có thể thay đổi tâm lý thị trường gần như chỉ sau một đêm. Xung đột, lệnh trừng phạt hoặc sự bất ổn gần các tuyến đường cung cấp lớn tạo ra sự không chắc chắn về việc liệu dầu có tiếp tục chảy với khối lượng dự kiến hay không, và chỉ riêng sự không chắc chắn đó đã có thể làm dịch chuyển giá cả ngay cả trước khi có bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung thực tế nào xảy ra.
Điều này thường được mô tả là phần bù rủi ro (risk premium). Nỗi lo sợ về sự gián đoạn nguồn cung tạo ra một vùng đệm cho giá cả, phản ánh khả năng xảy ra rắc rối trong tương lai, chứ không nhất thiết là rắc rối đã xảy ra. Căng thẳng ở Trung Đông là một ví dụ thường gặp cho động lực này, thường xuyên đóng vai trò là bệ đỡ tăng giá cho dầu ngay cả trong những giai đoạn dự báo nhu cầu đang suy yếu.
Các lệnh trừng phạt kinh tế đối với các quốc gia sản xuất lớn cũng phù hợp với bức tranh này, hạn chế dòng chảy dầu thô từ một quốc gia nhất định và buộc người mua phải tìm kiếm các nguồn thay thế, điều này có thể làm thắt chặt nguồn cung toàn cầu. Việc định giá của cả WTI và Brent được định hình bởi sự kết hợp giữa kinh tế vĩ mô toàn cầu và các diễn biến địa chính trị đè lên các yếu tố cơ bản về cung và cầu mang tính cơ học hơn.
Đồng Đô La Mỹ và Giá Dầu Thô
Mối liên hệ giữa thị trường tiền tệ và dầu thô xứng đáng được chú ý đặc biệt, bởi vì đây là một trong những mối quan hệ nhất quán hơn trong giao dịch hàng hóa. Vì dầu được định giá bằng đô la Mỹ trên toàn thế giới, các biến động về giá trị của đồng đô la sẽ tự động tác động đến nhu cầu dầu. Đồng đô la mạnh hơn làm tăng chi phí thực tế của dầu đối với những người mua nắm giữ các loại tiền tệ khác, điều này có thể làm giảm nhu cầu và đè nặng lên giá cả.
Mối quan hệ này có nghĩa là các nhà giao dịch theo dõi giá dầu ngày nay thường để mắt đến thị trường tiền tệ, vì sức mạnh hay sự suy yếu của đồng đô la có thể khuếch đại hoặc bù đắp cho các chuyển động được thúc đẩy bởi các yếu tố cung và cầu cơ bản ở những nơi khác trên thị trường.
Nhu Cầu Toàn Cầu và Tăng Trưởng Kinh Tế
Nhu cầu dầu toàn cầu phụ thuộc lớn vào hiệu quả hoạt động của các nền kinh tế lớn. Khi sản lượng công nghiệp, hoạt động sản xuất và chi tiêu tiêu dùng mạnh mẽ, nhu cầu về nhiên liệu vận tải và năng lượng sẽ tăng theo. Khi tăng trưởng chậm lại, hoặc suy thoái diễn ra, nhu cầu đó có thể giảm nhanh chóng, thường nhanh hơn mức các nhà sản xuất có thể điều chỉnh nguồn cung.
Lịch sử đưa ra một số ví dụ rõ ràng về cách các cú sốc vĩ mô tác động đến giá dầu. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã khiến giá dầu thô Brent giảm hơn 100 đô la một thùng khi nhu cầu sụp đổ cùng với nền kinh tế toàn cầu nói chung. Gần đây hơn, vào năm 2020, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất trong 20 năm khi đại dịch COVID-19 khiến hoạt động du lịch và công nghiệp gần như bế tắc. Chỉ hai năm sau đó, vào năm 2022, giá dầu đạt đỉnh trên 120 đô la mỗi thùng do căng thẳng địa chính trị đè lên sự phục hồi nhu cầu, cho thấy tâm lý thị trường có thể xoay chuyển theo hướng ngược lại nhanh chóng như thế nào.
Những chuyển dịch dài hạn trong việc sử dụng năng lượng cũng ảnh hưởng đến các dự báo nhu cầu. Việc áp dụng năng lượng tái tạo và sự phát triển của xe điện đang dần giảm bớt sự phụ thuộc toàn cầu vào dầu mỏ ở một số thị trường, và vào năm 2020, các nguồn tái tạo đã tạo ra gần một phần ba lượng điện toàn cầu. Nếu nhu cầu dầu giảm đi một cách đáng kể theo thời gian, OPEC có thể phản ứng bằng các đợt cắt giảm nguồn cung sâu hơn để giúp ổn định giá cả, tạo thêm một lớp phức tạp cho một bức tranh vốn đã rắc rối.
Cũng cần lưu ý rằng hoạt động đầu cơ trên thị trường định hình giá cả một cách độc lập với cung và cầu vật chất. Các hợp đồng tương lai dầu cho phép các nhà giao dịch đầu cơ vào hướng đi của giá cả, và hoạt động đầu cơ này có thể khuếch đại các biến động giá. Trong giai đoạn dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính 2008, đầu cơ được xem là một yếu tố góp phần làm tăng giá dầu trước khi xảy ra sự sụp đổ sau đó.
Cách Giao Dịch Biến Động Giá Dầu
Đối với các nhà giao dịch, dầu thô mang lại cơ hội tiếp cận với một số câu chuyện vĩ mô rõ ràng nhất trên thị trường tài chính, từ các cuộc họp OPEC+ đến các báo cáo tồn kho cho đến các dòng tin tức địa chính trị thay đổi liên tục. Hợp đồng tương lai dầu và cược chênh lệch (spread betting) là hai trong số những cách phổ biến nhất để tiếp cận biến động giá mà không cần nắm giữ các thùng dầu vật chất, và giao dịch CFD đã trở thành một con đường phổ biến cho các nhà giao dịch nhỏ lẻ muốn đầu cơ vào cả giá tăng và giảm mà không cần đến kho chứa hay quyền tiếp cận nhà máy lọc dầu.
Bởi vì giao dịch dầu thô mang lại rủi ro cao, đặc biệt là xung quanh các đợt công bố dữ liệu theo lịch trình và các tin tức địa chính trị, nhiều nhà giao dịch xây dựng chiến lược của họ xung quanh các sự kiện định kỳ quan trọng. Dữ liệu tồn kho hàng tuần từ các nguồn như Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA), kết quả cuộc họp OPEC+, và các công bố kinh tế lớn có xu hướng là những thời điểm mà giá dầu dễ biến động mạnh nhất, vì vậy việc duy trì một lịch trình các ngày này là một thói quen thực tế cho bất kỳ ai hoạt động trong thị trường này.
Kết Luận
Giá dầu nằm ở giao lộ của các quyết định cung cấp toàn cầu, diễn biến địa chính trị, biến động tiền tệ và nhu cầu dịch chuyển từ các nền kinh tế lớn. Không có lực lượng nào hoạt động đơn lẻ, đó chính là điều khiến dầu thô trở thành một thị trường được theo dõi sát sao và giao dịch nhiều nhất. Đối với các nhà giao dịch muốn duy trì hoạt động ngay cả khi tuần giao dịch tiêu chuẩn kết thúc, TradeQuo mang đến khả năng giao dịch dầu vào cuối tuần, nhờ đó rủi ro tin tức từ các sự kiện địa chính trị không cần phải chờ đến thứ Hai mới được giải quyết.
FAQs
Sự khác biệt giữa dầu thô WTI và Brent là gì?
WTI là chuẩn của Mỹ, được giao tại Cushing, Oklahoma, trong khi Brent là chuẩn toàn cầu có lịch sử bắt nguồn từ Biển Bắc, được mở rộng vào năm 2023 để bao gồm dầu thô từ Lưu vực Permian, và được sử dụng để định giá cho hơn 70% lượng dầu giao dịch quốc tế. Cả hai đều là loại dầu nhẹ, ngọt, nhưng WTI thường giao dịch ở mức chiết khấu (thấp hơn) so với Brent vì việc giao hàng trong đất liền làm tăng thêm chi phí vận chuyển mà dầu Brent đi bằng đường biển tránh được.
Tại sao dầu thô Brent thường có giá cao hơn WTI?
Brent được sản xuất gần các tuyến đường vận chuyển, giúp giữ chi phí vận tải ở mức thấp, trong khi WTI phải di chuyển từ một điểm giao hàng trong nội địa, làm phát sinh thêm chi phí trên đường đi. Khoảng cách này đã giữ cho giá Brent cao hơn WTI trong hầu hết các năm kể từ năm 2016, với khoảng chênh lệch nới rộng vượt quá 6 đô la một thùng vào giữa năm 2018.
Điều gì khiến giá dầu thay đổi từ ngày này sang ngày khác?
Câu trả lời ngắn gọn là sự cân bằng giữa cung và cầu. Các quyết định của OPEC+ về sản lượng, vốn kiểm soát khoảng 47% sản lượng dầu thô toàn cầu vào năm 2024, sự gián đoạn nguồn cung do xung đột hoặc thời tiết khắc nghiệt, số liệu tồn kho hàng tuần và tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu nói chung đều tác động vào các biến động giá hàng ngày.
Giá trị của đồng đô la Mỹ có ảnh hưởng đến giá dầu không?
Có. Vì dầu được định giá bằng đô la Mỹ ở mọi nơi, đồng đô la mạnh hơn làm cho dầu thô trở nên đắt hơn đối với người mua sử dụng các loại tiền tệ khác, điều này có thể làm giảm nhu cầu và kéo giá xuống thấp hơn. Đồng đô la yếu hơn có xu hướng có tác dụng ngược lại, hỗ trợ nhu cầu và giá cả.
Dầu thô WTI đã bao giờ giao dịch ở mức giá âm chưa?
Đã từng, và nó vẫn là một trong những khoảnh khắc phi thường nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ. Vào ngày 20 tháng 4 năm 2020, giá hợp đồng tương lai WTI đã giảm xuống mức âm 37.63 đô la một thùng, mức thanh toán âm đầu tiên từng được ghi nhận, khi nhu cầu sụp đổ trong thời kỳ đại dịch khiến các kho chứa tại Cushing gần như lấp đầy. Giá dầu Brent cũng giảm mạnh nhưng giữ được trên mức không, đóng cửa ngày hôm đó ở mức 19.33 đô la, phần lớn là vì các kho chứa ngoài khơi mang lại cho nó sự linh hoạt hơn.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Giao dịch CFD, bao gồm dầu và các hàng hóa khác, đi kèm với mức độ rủi ro cao và có thể không phù hợp với tất cả các nhà đầu tư. Đòn bẩy có thể hoạt động theo cả hai chiều có lợi và có hại cho bạn, phóng đại cả lợi nhuận và thua lỗ. Hiệu suất trong quá khứ không phải là chỉ báo đáng tin cậy cho kết quả trong tương lai. Vui lòng đảm bảo bạn hiểu rõ các rủi ro liên quan và tìm kiếm lời khuyên tài chính độc lập nếu cần thiết trước khi giao dịch.
