Elon Musk từng tuyên bố rằng công nghệ Tự lái hoàn toàn (Full Self-Driving - FSD) an toàn hơn gấp 10 lần so với tài xế là con người. Tuy nhiên, những nhân viên dành cả ngày để xem lại các đoạn phim ghi nhận từ hệ thống này lại có ý kiến hoàn toàn khác, và hầu hết họ đều không dám bước lên xe.
Một cuộc điều tra của Reuters đã phỏng vấn chín cựu nhân viên dán nhãn dữ liệu của Tesla, một cựu kỹ sư tự lái và 11 nhà nghiên cứu an toàn đường bộ. Những gì họ phát hiện ra là một sự mâu thuẫn nghiêm trọng giữa thông điệp truyền thông công khai của Tesla và những gì chính đội ngũ nhân sự của họ thực sự nhìn thấy.
Vấn đề của tuyên bố "An toàn hơn gấp 10 lần"
Vaibhav Taneja, Giám đốc tài chính của Tesla, là người đầu tiên đưa ra con số an toàn gấp 10 lần vào tháng 7 năm ngoái. Chủ tịch Hội đồng quản trị Robyn Denholm cũng nhắc lại điều này tại cuộc họp cổ đông vào tháng 11. Bản thân Musk cũng xuất hiện tại chính cuộc họp đó với một biểu đồ tuyên bố giúp giảm "85% số vụ tai nạn".
Khi các nhà nghiên cứu xem xét kỹ hơn cách các con số đó được tổng hợp, bức tranh trở nên vô cùng phức tạp. Tesla đo lường các vụ tai nạn có kích hoạt túi khí trong đội xe của mình và so sánh chúng với tỷ lệ tai nạn liên bang – vốn theo dõi cả những vụ va chạm ít nghiêm trọng hơn nhiều. Thêm vào đó, họ đang so sánh những chiếc xe của mình, có độ tuổi trung bình khoảng 4 năm, với chiếc xe trung bình ở Mỹ, vốn đã khoảng 12 năm tuổi. Những chiếc xe đời mới hơn đơn giản là ít gặp tai nạn hơn, bất kể người lái là ai. Khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh theo độ tuổi xe và mức độ nghiêm trọng của tai nạn, mức độ an toàn vượt trội gấp 10 lần đó đã giảm xuống còn khoảng 3 lần. Mười trong số mười một nhà nghiên cứu xem xét phương pháp tính toán của Tesla đã kết luận rằng đây là chiêu trò tiếp thị gây hiểu lầm, chứ không phải là một phân tích an toàn đáng tin cậy.
Thực tế hiển thị trên các đoạn phim ghi hình
Các nhân viên dán nhãn dữ liệu của Tesla, chủ yếu làm việc tại một văn phòng ở bang Utah, có nhiệm vụ xem lại video được ghi lại từ tám camera bên ngoài của những chiếc xe trang bị FSD. Họ mô tả việc thường xuyên chứng kiến hệ thống gặp khó khăn với những tình huống lẽ ra phải rất đơn giản: tấp vào lề nhường đường cho xe khẩn cấp, giữ khoảng cách an toàn với xe máy, phanh đúng cách tại các lối rẽ khỏi đường cao tốc và đi qua các khu vực đang thi công mà không xảy ra sự cố. Trong một trường hợp, một chiếc Tesla đã lái thẳng vào khu vực công trường và suýt chút nữa đã tông vào các công nhân.
Sau khi Tesla triển khai chế độ lái chủ động "gắt" hơn, các nhân viên dán nhãn cũng báo cáo rằng họ thấy FSD thường xuyên chạy quá tốc độ từ 20 đến 30 dặm/giờ (khoảng 32 - 48 km/h) so với giới hạn – có chiếc xe được ghi nhận chạy tới 60 dặm/giờ trong khu vực giới hạn 25 dặm/giờ.
Ngoài ra còn có một đội ngũ chuyên trách tại Palo Alto, được gọi nội bộ là "đội chấn thương" (trauma team), công việc duy nhất của họ là xem lại các tình huống suýt va chạm liên quan đến người đi bộ và trẻ em, những trường hợp mà tài xế đã kịp thời giành lại vô lăng.
Bảy trong số chín cựu nhân viên dán nhãn cho biết họ sẽ không tin tưởng để FSD tự lái đưa họ đi lại. Một người nói thẳng thừng: anh ta sẽ không ngồi trên một chiếc robotaxi của Tesla ngay cả khi "được trả tiền". Một kỹ sư tự lái kỳ cựu, người đã dành nhiều năm xem xét dữ liệu tai nạn của Tesla, gọi các tuyên bố an toàn của công ty là "nhảm nhí" và nói thêm: "Chắc chắn là đừng tin Elon về vấn đề này."
Điều gì thực sự diễn ra phía sau những buổi trình diễn "Tự lái"
Có lẽ phần hé lộ đáng kinh ngạc nhất của cuộc điều tra liên quan đến cách Tesla chuẩn bị cho các sự kiện công khai lớn của mình. Trước cả buổi ra mắt Cybercab vào tháng 10 năm 2024 và buổi ra mắt robotaxi tại Austin vào tháng 6 năm 2025, các cựu nhân viên cho biết công ty đã lặng lẽ thiết lập các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt – quay phim và lập bản đồ các khu vực dịch vụ hạn chế trong nhiều tháng để phần mềm có thể xử lý các tuyến đường cụ thể đó một cách đáng tin cậy.
Trong những tuần trước sự kiện Cybercab tại trường quay của hãng phim Warner Bros., nhân viên đã thử nghiệm các mẫu xe nguyên mẫu mỗi đêm từ 6 giờ tối đến rạng sáng, ghi lại video về các lộ trình chính xác mà xe sẽ đi qua. Các nhân viên dán nhãn dữ liệu sau đó đã dành hàng trăm giờ để chú thích các vỉa hè và vạch kẻ đường. Điều tương tự cũng diễn ra trước sự kiện ở Austin.
Đây là điều đáng chú ý bởi vì Musk từ lâu đã lập luận rằng cách tiếp cận của Tesla vượt trội hơn các đối thủ cạnh tranh chính vì nó bỏ qua việc lập bản đồ chi tiết tại địa phương mà họ đang phụ thuộc vào. Hóa ra, các buổi trình diễn lại phụ thuộc chính xác vào điều đó.
So sánh Tesla tại Texas
Dữ liệu quản lý của bang Texas cho thấy số lượng xe không người lái được cấp phép của Tesla là 42 chiếc, so với 577 chiếc của Waymo, 317 chiếc của Avride và 35 chiếc của Zoox. Đội xe robotaxi của Tesla tại Austin đã liên quan đến 17 sự cố được ghi nhận từ tháng 7 năm 2025 đến tháng 4 năm 2026, hai trong số đó gây ra thương tích nhẹ.
Các cơ quan quản lý liên bang đã ban hành lệnh triệu hồi đối với hơn hai triệu xe Tesla do lo ngại về tính năng Autopilot và mở nhiều cuộc điều tra về các vụ tai nạn liên quan đến xe khẩn cấp và các điều kiện tầm nhìn hạn chế. Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) đã đặc biệt chỉ trích thói quen vượt biển báo dừng của FSD và hành vi khó lường tại các giao lộ.
Quay trở lại năm 2019, Musk từng nói rằng lái xe tự động "về cơ bản là một bài toán đã có lời giải". Hơn sáu năm trôi qua, những người được trả lương để theo dõi nó hoạt động mỗi ngày vẫn chưa dám giao phó tính mạng con em mình cho công nghệ này.
